ชื่อวิทยาศาสตร์Aponogeton undulatus
ชื่อสามัญUndulate Aponogeton
ชื่อไทยชบาใหญ่
วงศ์Aponogetonaceae
ตำแหน่งในการลงปลูกกลางตู้, หลังตู้
สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมแสงไฟความสว่างปานกลางถึงสูง, Co2, ช่วงอุณหภูมิ 22-30 °C
อัตราการเจริญเติบโตช้า
รายละเอียดชบาใหญเ่ ปน็ พรรณไมน้ ้ำที่จัดอยู่ในไฟลัม (phylum) Tracheophyta ชั้น (class) Liliosida อันดับ Najadales วงศ์ Aponogetonaceae โดยพืชในวงศ์นี้มีเพียง 1 สกุล คือสกุล Aponogeton มีจำนวน ไม่ตํ่ากว่า 47 ชนิด พบแพร่กระจายในเขตอบอุ่นของโลก แต่ชนิดที่นิยมนำมาขยายพันธุ์และปลูกประดับ ในตู้ปลาส่วนใหญ่มีถิ่นกำเนิดในทวีปเอเชีย ในธรรมชาติเจริญใต้นํ้าบริเวณนํ้าตื้นที่มีนํ้านิ่ง หรือนํ้าไหล เอื่อยๆ เช่น นาข้าว หนอง บึง และลำธาร มีหัวหรือไรโซมอยู่ในพื้นดินใต้นํ้า มีใบแตกออกจากลำต้น เป็นกอลักษณะเป็นแถบยาว มีช่อดอกแบบดอกย่อยไม่มีก้านดอก และดอกย่อยเรียงชิดกันอยู่ตรงปลาย ก้านช่อดอก ดอกย่อยขนาดเล็กเป็นดอกสมบูรณ์เพศ ลักษณะดอกไม่ได้สัดส่วนกันแบบเท่ากันเพียง สองด้าน มีก้านช่อดอกยาวส่งดอกเจริญเหนือนํ้า มีลักษณะคล้ายดอกชบา จึงมักเรียกว่าชบานํ้า สำหรับชบานํ้าชนิดที่พบในประเทศไทยได้แก่ ชบาใหญ่ Aponogeton undulatus Roxb. มีชื่อพ้องคือ Aponogeton stachyosporus de Wit มีถิ่นกำเนิดในประเทศไทย จนถึงแหลมมลายูประเทศ มาเลเซีย หมู่เกาะบอร์เนียว พม่า ภูฏาน อินเดีย และศรีลังกา พบแพร่กระจายอยู่ในบริเวณแหล่งนํ้าจืด เป็นพืชล้มลุกที่มีอายุข้ามปี มีลักษณะเด่นคือใบที่เจริญใต้นํ้ามีลวดลาย (mosaic) โดยบางส่วนของเนื้อเยื่อ แผ่นใบโปร่งใส บางส่วนมีสีเขียวสด หรือสีเขียวเข้ม จึงมีความสวยงามมากเมื่อนำมาประดับตู้ปลา ใบเป็น ใบเดี่ยวมีทั้งใบใตน้ ้ำและใบลอยน้ำ ใบมีกา้ นใบและแผน่ ใบชัดเจน ตรงโคนก้านใบแผ่เป็น กาบหุ้ม ประกบกันเส้นใบแตกแบบขนาน และมีเส้นใบเล็กๆ แตกตัดตามขวาง แผ่นใบยาวได้ถึง 40 เซนติเมตร กว้าง 40 มิลลิเมตร มีทั้งใบที่เจริญใต้นํ้า และใบที่เจริญเหนือนํ้า โดยใบที่เจริญเหนือนํ้ามีลักษณะรูปรีกว้าง ฐานใบเป็นรูปคล้ายฐานของหัวใจ ขอบใบเรียบ ส่วนใบที่เจริญใต้นํ้ามีขอบใบเป็นคลื่นหรือหยิก มีช่อดอก แบบดอกย่อยไม่มีก้านดอก มีดอกย่อยขนาดเล็กเรียงชิดกันอยู่ตรงปลายก้านช่อดอก มีก้านช่อดอกยาว ส่งดอกเจริญเหนือนํ้า ตรงช่อดอกสามารถเกิดหัว ที่จะเจริญไปเป็นต้นอ่อนใหม่ได้ แต่ละช่อดอกสามารถ เกิดต้นอ่อนใหม่ได้ถึง 12 ต้น นอกจากนี้ชบาใหญ่แต่ละต้นยังเกิดช่อดอกได้มากประมาณ 5-10 ช่อดอก
การขยายพันธุ์ขยายพันธุ์โดยใช้เมล็ด หัว หรือเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจากชิ้นส่วนของช่อดอก
เครดิตภาพและข้อมูล: ดร. กาญจนรี พงษ์ฉวี และคณะ