ชื่อวิทยาศาสตร์Cryptocoryne balansae
ชื่อสามัญWater Trumpet
ชื่อไทยใบพายมวกเหล็ก, ใบพายเขาใหญ่
วงศ์Araceae
ตำแหน่งในการลงปลูกหลังตู้
สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมแสงไฟความสว่างปานกลางถึงสูง, Co2, ช่วงอุณหภูมิ 25-30 °C
อัตราการเจริญเติบโตช้า
รายละเอียดใบพายมวกเหล็ก Cryptocoryne balansae Gagnepain มีชื่อพ้องคือ Cryptocoryne longispata Merril, Cryptocoryne spec. ‘Sompongsii’ Hort. และ Cryptocoryne crispatular Engl. var. balansae Gagnep. เป็นพืชล้มลุกที่มีอายุหลายปี จัดเป็นพืชมีดอกใบเลี้ยงเดี่ยว พบแพร่กระจายในประเทศไทย ตอนเหนือของเวียดนาม ไปจนถึงมณฑลกวางสีของจีน สำหรับที่ ประเทศไทยเคยพบมากบริเวณนํ้าตกที่อยู่ในอุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ และนํ้าตกมวกเหล็ก จึงเรียกชื่อว่า ใบพายเขาใหญ่ หรือใบพายมวกเหล็ก นอกจากนี้ยังพบในพื้นที่ภาคใต้ของประเทศไทย โดยมักพบเจริญ อยู่บริเวณชายนํ้าตามลำธารนํ้าไหลที่มีหินปูนและมีพื้นท้องนํ้าเป็นกรวดหรือทรายแม่นํ้า มีแสงแดดส่อง รำไร จนถึงมีแสงแดดจัด หรือบริเวณนํ้าตก จัดเป็นพืชใต้นํ้าแต่สามารถเจริญเติบโตได้ดีในสภาพบนบก ที่ชื้นแฉะ มีต้นใต้ดินเป็นเหง้าสั้นๆ ใบแตกออกเป็นกอประกอบด้วยโคนก้านใบหุ้มประกบกันไว้ มีใบเดี่ยว ก้านใบสั้นกว่าแผ่นใบซึ่งมีลักษณะเป็นรูปใบหอกแคบยาว ปลายใบแหลม แผ่นใบไม่เรียบเป็นคลื่น มีสีเขียวอ่อนแกมนํ้าตาลถ้าได้แสงจัดจะมีสีชมพูแดง มีรอยย่นเป็นลอน ยาวได้ถึง 50-75 เซนติเมตรใบที่เจริญเหนือนํ้าจะมีขนาดสั้นกว่าใบที่เจริญใต้นํ้า โดยมีแผ่นใบยาวประมาณ 5-10 เซนติเมตร กว้าง ไม่เกิน ๑๐ มิลลิเมตร มีสีเขียวนํ้าตาล ก้านใบสีนํ้าตาลแดง ออกดอกได้ดีเมื่อเจริญในสภาพเหนือนํ้า โดย มีดอกเป็นช่อแบบสแปดิกส์ ยาวประมาณ 15-25 เซนติเมตร มีกาบสีม่วง ยาวเรียวและบิดเล็กน้อย หุ้มช่อดอกไว้ มีผลสดแบบผลอวบมีเนื้อ ลักษณะผลเปิดที่ปลายด้านบน เมล็ดเรียงติดแกนร่วม มีเมล็ด จำนวนหลายเมล็ดรูปทรงรี
การขยายพันธุ์สามารถขยายพันธุ์โดยการแตกหน่อ ไหล หรือเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อจากชิ้นส่วนยอด
เครดิตภาพและข้อมูล: ดร. กาญจนรี พงษ์ฉวี และคณะ